TasteAtlas gợi ý 7 món ngon miền Tây nên thử khi về Châu Đốc

TasteAtlas gợi ý 7 món ngon miền Tây nên thử khi về Châu Đốc

Buổi sớm ở chợ Châu Đốc, mùi mắm thường đi trước tiếng người. Dọc mấy sạp rau, bông điên điển, cà tím, me chua, khóm, giá, rau thơm nằm cạnh những hũ mắm cá. Nhìn thôi đã thấy ra một nồi lẩu mắm, một tô canh chua, một bữa cơm có vị sông nước. Đó cũng là lý do khi nhắc tới món ngon miền Tây nên thử khi về Châu Đốc, người đi vía Bà thường nghĩ ngay tới mấy món quanh khu chợ này.

TasteAtlas đưa nhiều món miền Tây vào bản đồ ẩm thực vùng Mekong, và danh sách ấy không xa lạ với người hay về Núi Sam. Nó bắt đầu từ món kho trong bếp nhà, đi qua chợ chiều, tới nồi mắm Châu Đốc, rồi mở rộng ra Sóc Trăng, Bến Tre và những tỉnh đồng bằng khác.

Trong nhóm món được nhắc tới, gà kho sả ớt đứng đầu. Canh chua, bánh phồng nổ, bánh cống, lẩu mắm Châu Đốc, cá tai tượng chiên xù và cơm dừa tép rang nối tiếp thành một đường ăn uống rất miền Tây: có mùi sả, vị me, tiếng gạo nổ, mùi dầu nóng, mắm cá, rau đồng và nước dừa.

Gà kho sả ớt mở bữa cơm bằng mùi sả

Gà kho sả ớt là món không cần bày biện nhiều. Miếng gà được ướp với sả, ớt, hành, tỏi, nước mắm, chút đường, rồi xào săn trước khi kho cho thấm. Khi nồi bắt đầu sôi, mùi sả bốc lên rất rõ. Nó không thơm kiểu ngọt lịm, mà thơm ấm, cay nhẹ, kéo người ta lại gần bếp.

TasteAtlas mô tả món này phổ biến ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long và thường ăn với cơm nóng hoặc bún. Có nhà kho bằng nước lọc, có nhà châm thêm nước dừa tươi để nước kho dịu mặn, hậu vị tròn hơn. Nước kho sánh lại, áo quanh miếng thịt, chỉ cần chan lên cơm trắng là đủ thành bữa.

Đi xa về miền Tây, du khách dễ gặp món này trong quán cơm gia đình hơn là nhà hàng sang. Nó hợp với những buổi trưa nắng, sau khi đi đường dài hoặc vừa ghé chợ. Dĩa gà vàng sậm đặt cạnh chén cơm nóng, vài lát dưa leo, chút rau sống, vậy mà bữa ăn có hơi ấm của một căn bếp quen.

Tô canh chua gom cá đồng và vườn nhà

Canh chua miền Tây có vị chua, ngọt, mặn hòa nhau. Thành phần chính có thể là cá lóc, cá trê, cá basa, tôm hoặc lươn. Phần rau quả thường có cà chua, đậu bắp, dứa, giá đỗ, me chua và rau thơm. Có nơi thêm bạc hà, rau om, ngò gai, bông súng hoặc rau nhút, tùy mùa và tùy bếp.

Một tô canh chua ngon không nặng vị. Nước canh phải chua mà không gắt, ngọt mà không lợ, mặn vừa để chan cơm. Me tạo nền chua, dứa cho mùi thơm, cà chua làm màu nước tươi hơn, đậu bắp và giá giữ độ giòn. Cá hoặc tôm đi vào nồi sau khi nước đã sôi, để thịt vừa chín tới.

Món này thường ăn với cơm trắng hoặc bún tươi. Giữa trưa miền Tây, một tô canh chua bốc khói có thể làm dịu cả bữa cơm. Người mới đi Châu Đốc về, còn mùi chợ trên áo, gặp vị chua của me và mùi rau thơm trong tô canh sẽ hiểu vì sao món này đi xa vẫn giữ được vẻ thân thuộc.

Bánh phồng nổ giữ tiếng gạo rang trong miếng quà quê

Bánh phồng nổ là món quà vặt của miền Tây, giòn nhẹ và ngọt vừa. Cách làm bắt đầu từ hạt gạo còn vỏ trấu. Gạo được rang trong nồi lớn với cát nóng cho tới khi hạt bung ra. Sau đó, người làm sàng bỏ cát và vỏ trấu, lấy phần gạo nổ trộn với siro đường.

Công đoạn nghe đơn giản, nhưng phụ thuộc nhiều vào lửa và tay nghề. Lửa chưa tới thì hạt không bung đều. Lửa quá tay thì gạo khét, bánh mất mùi thơm. Khi gạo nổ còn nóng, siro đường phải được trộn nhanh để kết lại, rồi cán thành miếng, cắt vuông hoặc để thành mảng lớn.

Bánh phồng nổ không phải món ăn no. Nó là món cầm tay trên đường, món mua làm quà, món trẻ con thích vì tiếng giòn lách tách. Mùi gạo rang và đường kéo người ta về một góc chợ quê, nơi nồi rang còn nóng, người bán dùng tay thoăn thoắt gom từng mẻ bánh.

Bánh cống Sóc Trăng cho buổi chợ chiều

Bánh cống được nhắc nhiều ở Sóc Trăng và Cần Thơ. Món này hấp dẫn nhờ lớp vỏ chiên giòn, phần nhân có đậu xanh, tôm, thịt, hành và gia vị. Người bán đổ bột vào khuôn sâu lòng, thêm nhân, đặt con tôm lên mặt rồi thả cả khuôn vào chảo dầu nóng.

Khi bánh chín, lớp ngoài vàng rộm, phần mép giòn, mặt bánh có con tôm đỏ au. Bánh thường được đặt trên lá xà lách, ăn kèm rau thơm, dưa chua và nước mắm chua ngọt. Cắn một miếng, người ăn gặp đủ vị: giòn của bột, bùi của đậu, ngọt của tôm thịt, chua nhẹ của đồ chua và mùi rau sống.

Bánh cống hợp nhất với buổi chiều. Đó là lúc chợ bắt đầu dịu nắng, chảo dầu còn reo, người đi đường ghé lại ăn một cái cho đỡ lưng bụng. Đứng gần chảo chiên vài phút, nghe mùi bột vàng và tôm nóng lên, ít ai cầm lòng mà không gọi một phần.

Lẩu mắm Châu Đốc gọi tên đất mắm

Trong những món miền Tây được gợi ý, lẩu mắm Châu Đốc gần nhất với hành trình về An Giang. Nước lẩu được nấu từ các loại mắm như mắm sặc, mắm linh, mắm cá trèn. Mắm sặc thường được xem là nền mùi quan trọng, làm từ cá sặc ủ cùng dứa, rượu gạo, sả, muối và khế chua.

Khi nồi lẩu sôi, người ta cho vào mực, tôm, lươn, cá linh, cá đồng, rau, bông điên điển và nhiều loại rau trái của đồng bằng. Cái hay của lẩu mắm không nằm ở mùi mắm nặng, mà ở cách cân bằng. Mắm phải đủ thơm, nước dùng đủ ngọt, rau đủ tươi, cá và hải sản đủ vừa chín.

Châu Đốc vốn gắn với mắm. Ở chợ, những hũ mắm xếp thành từng dãy, kế bên là me, rau, cá, trái cây và nhiều món ăn nóng. Người đi Miếu Bà Chúa Xứ hoặc ghé Núi Sam thường tìm một bữa tối no hơn sau ngày dài. Một nồi lẩu mắm đặt giữa bàn, khói bốc lên, rau đồng rổ lớn bên cạnh, tự nó đã kể nhiều về đất này.

Cá tai tượng chiên xù đứng giữa mâm rau

Cá tai tượng chiên xù là món chế biến từ cá nước ngọt vùng Mekong. Cá được làm sạch, để ráo, rồi chiên ngập dầu đến khi lớp da vàng giòn. Trước khi dọn ra bàn, người nấu có thể rắc thêm đậu phộng rang giã nhuyễn và đặt vài lát chanh bên cạnh.

Món này thường ăn ngay khi còn nóng. Có người gỡ cá chấm nước mắm chua ngọt. Có người cuốn với bánh tráng, bún, rau sống, dưa leo, đồ chua, chuối chát hoặc khế. Một cuốn ngon cần đủ thịt cá mềm, da giòn, rau mát và nước chấm đậm.

Cá tai tượng chiên xù làm bữa ăn chậm lại. Không ai vội vàng với một con cá nguyên con đặt giữa mâm. Người này gỡ miếng cá, người kia chuyền rổ rau, người khác thêm bún vào bánh tráng. Cái vui của món này nằm ở chỗ ăn chung, vừa gỡ vừa cuốn, vừa nói chuyện.

Cơm dừa tép rang gói cả xứ dừa Bến Tre

Cơm dừa tép rang là món truyền thống của Bến Tre. Gạo được ngâm bằng nước dừa, rồi cho trở lại trái dừa cùng các nguyên liệu như cà rốt, hành, rau thơm, hạt sen, đậu Hà Lan hoặc mực cắt nhỏ. Trái dừa được hấp cho tới khi cơm chín và thấm mùi béo nhẹ.

Phần tép rang đi kèm tạo vị mặn ngọt cho món cơm. Tép được rang cho săn, áo gia vị, có nơi dùng thêm nước dừa để vị dịu hơn. Khi mở nắp trái dừa, hơi nóng bay lên, mùi cơm dẻo hòa với mùi dừa. Ăn cùng tép rang, món này vừa có vị mềm thơm của cơm, vừa có vị chắc đậm của con tép.

Ở Bến Tre, cơm dừa tép rang có mặt trong nhiều quán ăn, nhà hàng và điểm du lịch địa phương. Món này không ồn ào như lẩu mắm, cũng không giòn vui như bánh cống. Nó hiền hơn, béo hơn, như cách xứ dừa nói về mình bằng hạt gạo, trái dừa và con tép nhỏ.

Từ Núi Sam đi ra một bản đồ vị giác

Bảy món ăn này không nằm trong cùng một tỉnh, nhưng cùng chung mạch đồng bằng. Gà kho sả ớt giữ hơi bếp nhà. Canh chua gom cá, rau và trái chua. Bánh phồng nổ giữ tiếng lửa trong hạt gạo. Bánh cống thuộc về chợ chiều. Lẩu mắm Châu Đốc đưa mùi mắm lên bàn ăn. Cá tai tượng chiên xù cần rổ rau và nhiều người ngồi lại. Cơm dừa tép rang mang vị ngọt béo của xứ dừa.

Với người về Châu Đốc, nhất là chuyến ghé Miếu Bà và Núi Sam trong mùa lễ hội Vía Bà, những món này làm hành trình có thêm một lớp ký ức. Qua chợ, mùi mắm còn vương trên tay áo. Ngồi xuống bên nồi lẩu, nghe tiếng rau rơi vào nước sôi. Trên bàn, chén nước mắm, dĩa rau, trái dừa hấp và con cá chiên còn nóng nằm cạnh nhau. Đứng dậy rời quán, vị me chua và mùi sả ớt vẫn theo người ra tới bến xe.

Câu hỏi thường gặp

Ăn gì khi về Châu Đốc, Núi Sam?

Có thể thử lẩu mắm Châu Đốc, canh chua cá đồng, gà kho sả ớt và cá tai tượng chiên xù. Đây là nhóm món miền Tây quen thuộc, dễ gặp trong các quán cơm và quán ăn gia đình quanh khu chợ và Núi Sam.

Lẩu mắm Châu Đốc có gì đặc biệt?

Lẩu mắm Châu Đốc nấu nước dùng từ mắm như mắm sặc, mắm linh, mắm cá trèn, ăn kèm tôm, mực, cá đồng, lươn và rau đồng. Cái ngon nằm ở sự cân bằng giữa mùi mắm, vị ngọt nước dùng và rau tươi, không phải ở mùi mắm nặng.

Châu Đốc nổi tiếng với đặc sản nào để mua làm quà?

Chợ Châu Đốc bày nhiều loại mắm cá xếp thành dãy, cạnh me, rau và trái cây địa phương. Mắm là sản vật gắn liền với đất này, nên nhiều người ghé chợ mua mắm hoặc bánh phồng nổ mang về.

Bánh cống là món ở đâu?

Bánh cống được nhắc nhiều ở Sóc Trăng và Cần Thơ. Đây là bánh chiên giòn với nhân đậu xanh, tôm và thịt, ăn kèm rau sống, đồ chua và nước mắm chua ngọt, hợp nhất vào buổi chiều.